Ukratko
- SSSS je zatražio da trajno umanjenje prevremene penzije prestane kada korisnik navrši 65 godina, prenosi Blic 12. novembar 2026.
- U 2026. godini pravo na prevremenu starosnu penziju imaju muškarci i žene sa najmanje 60 godina života i 40 godina staža osiguranja.
- Trajno umanjenje iznosi 0,34 odsto za svaki mesec koji nedostaje do propisane starosne granice, a maksimalno može da dostigne 20,4 odsto.
- Studentska lista predlaže da se trajno umanjenje ukine nakon 65. godine za građane sa najmanje 42 godine efektivnog staža.
Savez samostalnih sindikata Srbije (SSSS) zatražio je da trajno umanjenje prevremene penzije prestane kada korisnik navrši 65 godina, kako prenosi Blic 12. novembar 2026. Zahtev se tiče svakog ko je u prevremenu penziju otišao pre propisane starosne granice, jer se procenat umanjenja po sadašnjim propisima primenjuje dok god prima penziju. Reč je o predlogu sindikata, koji tek treba da uđe u izmene penzijskih propisa.
Koliko iznosi umanjenje i kako se računa
Prema važećim propisima, u 2026. godini pravo na prevremenu starosnu penziju mogu da ostvare muškarci i žene sa najmanje 60 godina života i 40 godina staža osiguranja. Cena ranijeg odlaska je trajno umanjenje primanja od 0,34 odsto za svaki mesec koji nedostaje do propisane starosne granice, a maksimalno umanjenje može da dostigne 20,4 odsto.
Muškarcima se umanjenje računa do navršene 65. godine, dok se ženama u 2026. godini računa do 64. godine, koliko iznosi njihova starosna granica za redovnu starosnu penziju. Jednom utvrđeni procenat ne briše se kada penzioner dostigne starosnu granicu za redovnu penziju, pa penali ostaju trajni tokom celog perioda korišćenja penzije.
Prinudni odlazak i dug staž
SSSS posebno ukazuje na položaj radnika koji su u prevremenu penziju otišli prinudno, nakon što su ostali bez posla kao tehnološki višak. Savez navodi i neravnopravan položaj između osiguranika koji su prevremeno penzionisanje izabrali dobrovoljno i onih koji su na to bili primorani zbog gubitka posla.
Prema oceni saveza, trajno umanjenje pogađa ljude sa dugim radnim stažom i povećava rizik od siromaštva u starosti. Dnevnik 10. novembra 2026. prenosi iz saopštenja: „Sprečavanjem doživotnog kažnjavanja tih penzionera bila bi ispravljena nepravda i ispunjena socijalna pravda”.
SSSS ocenjuje da bi predloženo rešenje bilo u skladu sa konvencijama Međunarodne organizacije rada broj 102 i 128 i sa principom 15 Evropskog stuba socijalnih prava, koji se odnosi na pravo na adekvatnu penziju i dostojanstven život u starosti.
Šta predlažu sindikati, a šta Studentska lista
Prema predlogu SSSS, umanjenje bi imalo isključivo funkciju kompenzacije za raniji izlazak iz sveta rada i prestalo bi da važi kada korisnik dostigne starosni uslov od 65 godina. Savez traži da novi saziv parlamenta i buduća Vlada Srbije usvoje takvo rešenje u okviru izmena Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju.
Studentska lista predlaže da ukidanje ili smanjenje penala zavisi od dužine efektivnog radnog staža. Za građane sa najmanje 42 godine efektivnog staža trajno umanjenje bilo bi ukinuto nakon navršene 65. godine. Za one sa najmanje 40, a manje od 42 godine staža, umanjenje bi nakon 65. godine bilo prepolovljeno i potpuno ukinuto kada napune 70 godina. Ta pravila odnosila bi se i na buduće penzionere i na postojeće korisnike prevremenih penzija.
Do izmene zakona primenjuje se obračun po sadašnjim propisima, u kojem jednom utvrđeni procenat umanjenja ostaje na snazi. Zahtev SSSS i program Studentske liste su predlozi o kojima odlučuju parlament i Vlada Srbije.